"Ekologiya xabarnomasi" jurnalining muhim sana "Butunjahon suv kuni"ga bag'ishlangan uchinchi maxsus soni nashrdan chiqdi. Mazkur maxsus son, joriy yilning 6 mart kuni Tabiatni muhofaza qilish bo'yicha O'zbekiston Respublikasi davlat Qo'mitasi va Mirzo Ulug'bek nomli O'zbekiston Milliy Universiteti rahbarlari tomonidan o'zaro hamkorlik haqidagi kelishuvni hayotga tadbiq etish bo'yicha faoliyatning ilk qadamidir. Unda Milliy universitet olimlari tomonidan tayyorlangan O'zbekiston yer usti suvlari atlasini yaratish loyihasi haqida so'z yuritiladi.

Jurnal bilan quyidagi manzil bo'yicha tanishishingiz mumkin
>>>

IO'tgan asrda suvdan foydalanishning hajmi Jahon aholi sonining o'sishiga nisbatan ikki barobar oshganligi - bu masalaning, ya'ni ichimlik suvi muammosining o'ta jiddiyligini bildiradi. Chunki, kuchli raqobatli dunyoda, ya'ni - ko'proq sifatli mahsulot ishlab chiqarish maqsadida, albatta, tabiat in'om etgan eng oliy bebaho ne'matlardan biri bu - zilol suvlardan oqilona foydalanish, ularni ifloslantirmaslik masalalari - yangi asrimizning eng dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. "Suv -hayot manbai" degan ibratli naql bor. Suv manbalarini turli ifloslanishlardan asrab- avaylash, ulardan oqilona foydalanish har bir komil insonning burchidir.

22 mart kuni Birlashgan millatlar tashkiloti tomonidan Butun Jahon suv kuni deb elon qilingan. Shu munosabat bilan, Tabiatni muhofaza qilish bo'yicha O'zbekiston Respublikasi davlat qo'mitasi har yili shu sanada "Butun Jahon suv kuni" ga bag'ishlangan tadbirlarni amalga oshiradi va ularni o'tkazishdan asosiy maqsad -Jahon jamoatchiligining e'tiborini suv muammosiga jalb qilishdan iboratdir. Xususan, Axborot xizmati tomonidan tashkil etilgan Matbuot anjumani ham mazkur tadbirlar sarasiga kiradi.

Respublikamizda suv resurslarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish borasida ko'pgina ishlar amalga oshirilmoqda. Misol uchun, O'zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo'mitasi tomonidan, 2002 yildan boshlab shu kunga qadar, mamlakatimiz hududidan oqib o'tuvchi 8 ta daryolarni (Qashqadaryo, Zarafshon, Chirchiq, Surxondaryo, Norin, Qoradaryo, Amudaryo va Sirdaryo) suvni muhofaza qilish mintaqalari va qirg'oqbo'yi polosalarini belgilash ishlari amalga oshirildi va ular bo'yicha Vazirlar Mahkamasining tegishli 8 ta qarorlari qabul qilindi. Ushbu daryolarning suvni muhofaza qilish maydonlari jami 155416,5 gektarni, shu jumladan qirg'oqbo'yi polosalari 27900,5 gektarni qilmoqda. Qo'mita tizimining harakatlari bilan, Qashqadaryo, Zarafshon, Chirchiq, Surxondaryo, Norin va Qoradaryo daryolarining suvni muhofaza mintaqasida joylashgan jami 149 ta ekologik potensial xavfli ob'ektlardan 112 tasi shunday mintaqalardan chiqarildi. Olib borilgan ishlar natijasida, O'zgidromet xizmati ma'lumotlariga ko'ra, respublika hududidagi asosiy suv havzalaridagi suvning sifati 2006 yilda suvlarni ifloslanish indeksiga ko'ra II- va III- toza hamda o'rta me'yor darajasida ifloslangan suvlar toifasiga to'g'ri kelgan. Buni esa ijobiy natija deb baholash o'rinli bo'ladi.

Yaqindagina amalga oshirilgan ijobiy ishlar misolida Samarqand viloyatidagi "Jomboydon" Ochiq Aksiyadorlik Jamiyatida 2 ta biohovuz qurilganligini keltirish mumkin. Natijada korxonaning 1200 m 3 /sut oqova suvlarini Zarafshon daryosiga oqizilishiga barham berildi.

Jamoatchilikka ma'lumki, Respublikamiz aholisi ichimlik suv ta'minotining 80 foizi yer osti chuchuk suv manbalari hisobiga to'g'ri keladi.. Qolgan 20 foiz aholining ichimlik suv manbai bo'lib asosan daryo va soy suvlari xizmat qiladi.

Mazkur yer osti chuchuk suvlari hosil bo'ladigan mintaqalarni turli ifloslanishlardan hamda yer osti chuchuk suvlarini kamayib ketishidan muhofaza qilish ishlarini kuchaytirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ana shu maqsadda, Qo'mita tomonidan viloyatlar ahamiyatiga ega bo'lgan 8 ta hamda respublika ahamiyatiga ega bo'lgan 11 ta yer osti chuchuk suvlari hosil bo'ladigan hududlarga muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomini berish ishlari nihoyasiga etkazildi. Bu borada 7 ta viloyat hokimining 8 ta qarorlari hamda Vazirlar Mahkamasining 3 ta qarorlari qabul qilindi. Yer osti chuchuk suvlari hosil bo'ladigan hududlarga muhofaza etiladigan tabiiy hudud maqomi berilgan yerlarning umumiy maydoni 407356 gektarni tashkil qilmoqda. Ushbu hududlarda muhofaza ishlari kuchaytirildi hamda ularda Geologiya va mineral resurslar davlat qo'mitasi xodimlari bilan birgalikda muntazam ravishda monitoring kuzatuv ishlari olib borilmoqda.

Yana bir ijobiy ishlar sarasiga, "Ekologiya xabarnomasi" jurnalining ushbu muhim sana "Butunjahon suv kuni"ga bag'ishlangan maxsus sonining nashrdan chiqishidir. Mazkur maxsus son, joriy yilning 6 mart kuni Tabiatni muhofaza qilish bo'yicha O'zbekiston Respublikasi davlat Qo'mitasi va Mirzo Ulug'bek nomli O'zbekiston Milliy Universiteti rahbarlari tomonidan o'zaro hamkorlik haqidagi kelishuvni hayotga tadbiq etish bo'yicha faoliyatning ilk qadamidir. Ushbu sonning Butunjahon Suv Kuniga bag'ishlab chiqarilishi ham bejiz emasdir. Chunki, unda Milliy universitet olimlari tomonidan tayyorlangan O'zbekiston yer usti suvlari atlasini yaratish loyihasi haqida so'z yuritiladi.

Ota-bobolarimizning "Nimani qilsang xor - bo'lasan shunga zor" degan hikmatli naqllariga amal qilishimiz, kelgusi avlodlarimizni toza ichimlik suviga zor qilib qo'ymasligimiz lozim, buning uchun barchamiz o'z xizmatimizni, ozgina e'tiborimizni qaratishimiz kerak.

Shuning bilan, bu o'ta muhim bo'lgan ijtimoiy masalani ijobiy hal qilish uchun, shu hududlarda yashovchi aholi o'rtasida ichimlik suvini asrash va muhofaza qilish yuzasidan tushuntirish ishlarini yanada kuchaytirishimiz, hamda eng asosiysi - ushbu masalada keng jamoatchilikning rolini yanada oshirishimiz zarur.

O'zbekiston Respublikasi Bosh vaziri o'rinbosarining 2007 yil 28 fevraldagi topshirig'iga muvofiq paranda grippi oldini olish va unga qarshi kurashish choralari ko'rilmoqda.

Shu munosabatr bilan joriy yilning 20 mart kuni Qishloq xo'jaligi korxonalarini qayta tashkil etish Agentligi parranda grippiga qarshi kurash loyihasi bo'yicha ekologik baholash tavsiyalari hamda ekologik boshqaruv rejasini muhokama qilish uchun yig'ilish o'tkazdi. Uchrashuv va takliflar muhokamasida Suv va qishloq xo'jaligi vazirligi xuzuridagi Veterinariya xizmati, Zoologiya instituti, Davtabiatqo'm, Davbionazorat, Sog'liqni saqlash vazirligi, FVV vakillari ishtirok etdilar.

Ishtirokchilar uchun Qishloq xo'jaligi korxonalarini qayta tashkil etish Agentligi tomonidan tayorlangan “Parranda grippiga qarshi kurash loyihasi bo'yicha ekologik baholash va ekologik boshqaruv rejasi” taqdimoti bo'lib o'tdi.

Ekologik baholash va ekologik boshqaruv rejasida ko'rsatilgan tadbirlarning amalga oshirilishi birinchi navbatda Sog'liqni saqlash hamda Suv va qishloq xo'jaligi vazirliklariga yuklatiladi. Davtabiatqo'm O'zbekiston Respublikasining ekologik qonunchiligi va huquqiy talablariga rioya qilishlikni nazorat qilish, shuningdek loyiha tadbirlarining ekologik ta'sirini baholashda asosiy rolni o'ynaydi. Mazkur loyiha O'zbekistonda amalga oshirilayotgan DTRA Biologik tahdidni kamaytirish dasturini to'ldiradi.

Interkontinental mehmonxonasida IEG Uzbekistan Xalqaro ko‘rgazma kompaniaysi tomonidan Texnologiyalar almashinuvi bo‘yicha agentlik ko‘magida Ikkinchi xalqaro “Musaffo energiya. Energiya tejamkorligi 2007” ko‘rgazmasi tashkil etildi.

Mazker ko‘ rgazmada qayta tiklanuvchi energiya manbalari, kichik energetika, energiyani to‘ plash va o‘ zgartirish tizimlari, atrof- muhitni kuzatish tizimlari va energiyani uzuluksiz hamda sifatli tejash tizimlari, hamda ishlab- chiqarish ekologiyasi va atrof- muhitni muhofaza qilish uchun uskunalarning barcha turlari bo‘yicha milliy va xorijiy texnikaning eng zamonaviy yutuqlari namoyish etilmoqda.

Tashkil etilgan “Musaffo energiya. Energiya tejamkorligi” ko‘rgazmasi jamiyatning barqaror rivojining asosiy unsurlarini – energetika (energiya resurslari va ishlab-chiqarish samaradorligi) va ekologiyani - rivojlantirishning birinchi darajali yo‘nalishlarini belgilab berishga qaratilgan. Ko‘rgazma resurslarni tejovchi hamda ekologik toza texnologiyalarni tadbiq etish orqali O‘zbekistonning havo va suv muhitlari ifloslanishini kamaytirishga qaratilgan ekologik tadbirlarni amalga oshirihsga yordam berish va ko‘rsatilgan yo‘nalishlarda faoliyat yurituvchi korxonalar orasida o‘zaro amaliy tajriba almashish uchun xizmat qiladi.

“Ijtimoiy himoya yili” Davlat dasturining 4 qismi, 51 bandini amalga oshirish maqsadida “Sog‘lom avlod uchun” XNHJ, O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasi, “O‘zbekiston temir yo‘llari” DAK tomonidan hamkorlikda Qoraqalpog‘iston Respublikasining uzoq hududlari aholisiga tibbiy va insonparvarlik yordam berish uchun “Salomatlik” insonparvarlik poyezdi tashkil etildi va yuborildi.

Bolalar ecojurnalistikasini mamlakatda qo‘llab-quvvatlash va ekologiya bo‘yicha eng yaxshi nashrarning yosh mualliflarini rag‘batlantirish maqsadida Ekologik jurnalistika bo‘yicha milliy ko‘rik-tanlov Tashkiliy qo‘mitasi “Ekologiya xabarnomasi” jurnali bilan hamkorlikda hamda davlat tabiatni muhofaza qilish organlari, xalqaro va jamoat tashkilotlari qo‘llab-quvvatlashi ostida 2007 yilda bolalar ecojurnalistikasi bo‘yicha ko‘rik-tanlov o‘tkazmoqda. Ko‘rik-tanlovda ishtirok etish uchun 16 yoshgacha bo‘lgan yosh jurnalistlar, bolalar ijodiy jamoalari va tahririyatlari, yoshlar jamoat tashkilotlari vakillari taklif etiladi. Tanlovda 2006 yil 1 iyundan 2007 yil 15 maygacha O‘zbekiston hududida nashr etilgan (efirga uzatilgan) ishlar qabul qilinadi. Tanlov shartlari haqidagi ma'lumot “Ekologiya xabarnomasi” jurnalining ikkinchi sonida berilgan.

Yevropa Ekoforumi nomi ostida ma' lum bo' lgan, Ekologiya bo' yicha NNTlarning panyevropa uyushmasi “ Yevropa uchun atrof- muhit” vazirlar 6- Konfernsiyasi uchun tayorgarlikka bag‘ ishlangan Strategik uchrashuvini 1-3 mart kunlari Bryusselda o‘ tkazdi. Uchrashuv Ekoforumning Yevropa ekologik byurosi tomonidan tashkil etildi.

Uchrashuvning moliyaviy va tashkiliy qo‘ llab- quvvatlanishi Niderlandiyaning Uy- joy, hududiy rejalashtirish va atrof muhit vazirligi hamda Belgiyaning Sog‘ liqni saqlash, oziq- ovqat zanjirlari va atrof- muhit havfsizligi Federal xizmati tomonidan amalga oshirildi.

Uchrashuvda Yevropa Ittifoqi, Sharqiy Yevropa, Kavkaz va Markaziy Osiyo davlatlaridan ekolik NNTlarning 50 dan ortiq vakillari ishtirok etdilar.

Strategik uchrashuvda muhokama qilish uchun asosiy hujjat sifatida 2007 yilning fevral oyi o‘ rtalarida fikr- mulohazalarni tayorlash va uchrashuvga tayorgarlik qilish uchun tarqatilgan “ Atrof- muhit Yevropa uchun” jarayoni qarorlarini bajarish bo‘ yicha Yevropa Ekoforumi Ma' ruzasi loyihasi xizmat qildi.

Ekologik ekspertiza masalalariga bag‘ishlangan seminar bo'lib o‘tdi. Anjumanda tabiatni muhofaza qilish bo‘yicha viloyat qo‘mitalaridan yetakchi mutaxassislar ishtirok etdilar.