Iqtisodiyotning turli tarmoqlarida Toza rivojlanish mexanizmi (TRM) bo'yicha loyihalarni amalga oshirish imkoniyatlarini kengaytirishga ko'maklashish maqsadida BMT Taraqqiyot Dasturi tomonidan O'zbekiston Respublikasi hukumati bilan hamkorlikda « O'zbekistonda Toza rivojlanish mexanizmi uchun imkoniyatlarni kengaytirish » yangi loyihasi ishga tushirildi.
Loyihaning maqsadi uglerodli moliyalashtirish uchun huquqiy va institutsional doiralarni yaratish hamda TRM-loyihalar portfelini ishlab chiqish hamda amalga oshirish uchun ehtimoliy TRM-investorlarga taklif etishdan iborat.
Shu kunlarda loyiha tomonidan TRM Vakolatli milliy organi uchun seminar tashkil etildi. Seminarda Iqtisodiyot vazirligi, BMTTD O'zbekiston, BMTTD YYevropa va MDH mamlakatlari bo'yicha Kioto protokoli Mintaqaviy markazi mutaxassisi, shuningdek qator vazirlik va idoralar vakillari ishtirok etishdi. Seminar qatnashchilari O'zbekistonda TRM loyihalarini amalga oshirish imkoniyatlari, uglerodli moliyalashtirish xususiyatlari, yangi loyihaning maqsad va vazifalari bilan tanishishdi. Seminar davomida BMTTD Yevropa va MDH mamlakatlari bo'yicha Kioto protokoli Mintaqaviy markazi mutaxassisi Marina Olbshanskaya uglerod bozori sharhi hamda bug'xona gazlari (BG) chiqindilarini qisqartirish haqidagi bitim taqdimotlarini namoyish etdi. TRM Milliy organi rahbarligida « O'zbekistonda Toza rivojlanish mexanizmi uchun imkoniyatlarni kengaytirish » loyihasi O'zbekistonda TRM ishlarini muvofiqlashtirish, TRM loyihalarini amalga oshirish infratuzilmasini yaratish uchun takliflar kiritish, TRM loyihalari portfelini shakllantirish bilan shug'ullanadi.
Iqlim o'zgarishi muammolarining ahamiyati hamda buning zararli oqibatini kamaytirish uchun samarali choralar ishlab chiqish zaruratini anglagan O'zbekiston 1999 yilda BMT Iqlim o'zgarishi bo'yicha Doiraviy konvensiya Kioto protokoliga qo'shildi.
Kioto protokoli rivojlangan mamlakatlar uchun bug'xona gazlari (BG) chiqindilarini qisqartirish bo'yicha miqdoriy majburiyatlarni 2008-2012 yillarda (1990 yil bilan taqqoslanganda) o'rtacha 5,2% miqdorida belgilab berdi. Rivojlangan mamlakatlar majburiyatlarni bajarish bo'yicha xarajatlarni qisqartirish uchun « Kioto mexanizmlari » deb nomlangan iqtisodiy samarali vositalardan foydalanish huquqi berilgan. Rivojlangan mamlakatlar o'z majburiyatlarini bajarish uchun BG chiqindilari qisqargan hajmlarini boshqa mamlakatlardan sotib olishi mumkin. 1-ilovaga kirmagan mamlakat sifatida O'zbekiston Kioto protokoli bo'yicha miqdoriy majburiyatlarga ega emas hamda Toza rivojlanish mexanizmi (TRM) loyihalarini amalga oshirish orqali BG chiqindilari oldi-sotdisida qatnashishi mumkin. O'zbekistonda karbonat angidrid (SO2) barcha chiqindilarining 98% qazilma yonilgilari yoqilishiga to'gri keladi.
Energiyani tejash dasturlari BG chiqindilarini qisqartirishga qaratilgan, TRMda ishtirok etish esa ularni amalga oshirish uchun investision mablag'larning jiddiy manbaiga aylanishi mumkin. TRM loyihalarini amalga oshirish mamlaat iqtisodiyotiga qashimcha investisiya mablag'larini jalb etadi va ekologik toza texnologiyalarni (quyosh energiyasi, kichik gidroenergetika, biogazni) joriy etishni rag'batlantiradi.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006 yil 6 dekabrdagi qarori bilan Iqtisodiyot vazirligi huzurida O'zbekistonning TRM bo'yicha Vakolatli Milliy organi (MO) tashkil etildi. Uning vazifasi investisiya loyihalarini tanlash, Idoraviy kengashga tasdiqlash uchun kiritish hamda monitoring qilish, shuningdek Iqlim o'zgarishi bo'yicha Doiraviy konvensiya Kotibiyati huzuridagi TRM Ijroiya kengashi bilan munosabat qilishdan iborat.
Vazirlar Mahkamasining 2007 yil 10 yanvardagi qarori bilan Kioto protokoli Toza rivojlanish mexanizmi doirasida investisiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibi to'grisidagi Nizom tasdiqlandi. |